Theo nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới về thách thức ô nhiễm môi trường nông nghiệp tại Việt Nam, Trung Quốc, Philippines, sản xuất nông nghiệp đang gây ra ô nhiễm môi trường nghiêm trọng tương đương với sản xuất công nghiệp. Do sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, nông nghiệp trở thành nguyên nhân chính làm ô nhiễm đất, không khí và nước.
Cụ thể, ô nhiễm thường thấy nhiều ở các khu vực nuôi trồng thủy sản, khu chăn nuôi, làng nghề, vùng sản xuất thâm canh. Nguyên nhân do tình trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tràn lan và chất thải từ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt không được thu gom xử lý đúng cách. Lượng phát thải khí nhà kính đã tăng từ 4,7 tỷ tấn CO2 (trong năm 2001) lên hơn 5,3 tỷ tấn (năm 2018), tương đương tăng hơn 14%.
Hình minh hoạ tại một nông trại hữu cơ
Sự ra đời của nông nghiệp hữu cơ hiện trở thành một trong những giải pháp nhằm hạn chế và kiểm soát ô nhiễm, đảm bảo phát triển nông nghiệp bền vững.
Trên thế giới, nông nghiệp hữu cơ đã góp phần không nhỏ trong việc giảm thiểu phát thải khí nhà kính. Trong vòng 10 năm (2006 - 2016), diện tích đất nông nghiệp hữu cơ của thế giới tăng 150%. Có 178 nước sản xuất nông nghiệp hữu cơ với 2,7 triệu người thực hành sản xuất theo phương pháp hữu cơ, trong đó có 87 nước có quy định pháp luật quản lý sản phẩm hữu cơ.
Hình một nông trại hữu cơ.
Thống kê của Viện Nghiên cứu nông nghiệp hữu cơ (FIBL) cho thấy, năm 2021 có hơn 71 triệu hecta canh tác hữu cơ, chiếm khoảng 1,5% tổng diện tích canh tác. Một số quốc gia như: Mỹ, Úc và Liên minh châu Âu có tốc độ phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ rất nhanh. Đến nay, trên thế giới có 186 quốc gia phát triển dòng sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Trong đó, 73% diện tích sản xuất nông nghiệp hữu cơ thế giới thuộc về 10 nước dẫn đầu. Úc có diện tích đất nông nghiệp hữu cơ nhiều nhất với 27,1 triệu hecta; kế đến là Argentina (3,0 triệu hecta); Trung Quốc (2,3 triệu hecta); Mỹ (2 triệu hecta).
Hình Phân bổ diện tích nông nghiệp hữu cơ toàn cầu theo châu lục
Theo tổ chức bảo trợ cho các hoạt động nông nghiệp trên toàn thế giới (IFOAM), đến năm 2030, nông nghiệp hữu cơ sẽ góp phần giải quyết các thách thức trong tương lai của ngành nông nghiệp, trở thành hệ thống sử dụng đất được ưa chuộng và được lựa chọn ở nông thôn. Nông nghiệp hữu cơ giúp đảm bảo an ninh lương thực và bảo vệ an toàn hệ sinh thái.
Cây trồng theo phương pháp hữu cơ.
Mặt khác, các trang trại hữu cơ sử dụng chu trình chăm sóc khép kín nên nguy cơ phát thải nitơ oxit thấp hơn các trang trại truyền thống. Ngoài ra, nông nghiệp hữu cơ giúp giảm thiểu 30% - 70% năng lượng để sản xuất phân bón hóa học và thuốc trừ sâu phục vụ cho nông nghiệp. Đồng thời, hạn chế lượng carbon thải ra bầu khí quyển gây hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Hình mô hình nông trại hữu cơ trên thế giới
Vì vậy, nông nghiệp hữu cơ đã trở thành một giải pháp nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu bởi không sử dụng các loại phân bón hóa học, làm chậm quá trình suy thoái đất và nước. Theo đó, hạn chế tình trạng biến đổi gen, tăng sự xuất hiện của các loài thiên địch với sâu bọ. Mặt khác nông dân giữ được các giống cây trồng lâu năm cho năng suất cao.
Theo Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.