Đồ uống có hàm lượng đường trên 5g/100ml được Bộ Y tế, Bộ Tài chính đề xuất áp thuế tiêu thụ đặc biệt để bảo vệ sức khoẻ người dân. Trong dự thảo mới nhất về Luật thuế tiêu thụ đặc biệt, Bộ Tài chính giữ quan điểm đồ uống có đường nằm trong diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt và đề xuất áp thuế ở mức 10%.
Theo tiêu chuẩn Việt Nam, nước giải khát là sản phẩm pha sẵn để uống với mục đích giải khát, được chế biến từ nước, có thể chứa đường, phụ gia thực phẩm, hương liệu, có thể bổ sung các thành phần nguyên liệu có nguồn gốc tự nhiên, vitamin và khoáng chất, có ga hoặc không có ga. Chúng bao gồm đồ uống hương liệu (kể cả nước uống tăng lực, nước uống thể thao, nước uống điện giải); nước giải khát có chứa cà phê, chè; đồ uống thảo mộc; nước giải khát có chứa nước trái cây và các loại đồ uống từ ngũ cốc.
Theo Phó viện trưởng Dinh dưỡng quốc gia, Bộ Y tế, nếu áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt với đồ uống có đường, trong đó có nước giải khát là một trong những biện pháp "được lợi rất nhiều mặt", đặc biệt là lợi ích với sức khỏe người tiêudùng, giúp thay đổi hành vi, hạn chế tiêu thụ đồ uống có đường và sử dụng các thực phẩm tự nhiên.
Tiêu thụ nước giải khát có đường hiện đang tăng nhanh ở Việt Nam khi lượng tiêu thụ bình quân đầu người của cả nước năm 2013 là 35,31 lít/người. Đến năm 2016 tăng lên 46,59 lít và năm 2020 tăng lên tới 52,09 lít. Trung bình một người Việt Nam tiêu thụ khoảng 46,5g đường tự do/ngày.
Tiêu thụ đường là nguyên nhân chính làm tăng tỷ lệ béo phì trên toàn cầu và các bệnh không lây nhiễm liên quan chế độ ăn uống. Ngoài ra, sử dụng thường xuyên đồ uống có đường làm gia tăng nguy cơ mắc các rối loạn chuyển hóa như bệnh đái tháo đường type 2, bệnh tim mạch, tăng huyết áp, gout...; nguy cơ mắc các bệnh răng miệng, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của xương. Tần suất sử dụng đồ uống có đường còn tỷ lệ thuận với nguy cơ tử vong, uống 2 lần/ngày thì nguy cơ tử vong có thể tăng lên đến 21%.
Hiện nay trên thị trường trong một chai 330 ml nước ngọt có ga thông thường chứa trên 35g đường. Trong khi theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), một ngày không nên sử dụng vượt quá 25g đường tính trên tổng khẩu phần.
Để góp phần giảm tiêu dùng đồ uống có đường, kinh nghiệm của các nước trên thế giới là tập trung kiểm soát các chính sách về tài chính, bắt buộc nhãn dinh dưỡng, hạn chế quảng cáo và hạn chế khu vực bán. Trong đó, chính sách về thuế được cho là nhanh và hiệu quả nhất. Bên cạnh đề xuất áp mức thuế tiêu thụ đặc đối với đồ uống có đường, các chuyên gia khuyến nghị cần tuyên truyền, nâng cao hiểu biết của người dân về tác hại của đồ uống có đường.
Universe Space Media