Từ Hà Nội có 2 tuyến đường sắt liên vận đi sang Trung Quốc, nhưng hiện nay tuyến nào cũng đang gặp khó về hạ tầng. Từ ga Yên Viên (Hà Nội) đi Lào Cai đang là khổ đường sắt 1m, không tương thích với khổ đường 1.435 của Trung Quốc. Do đó, khi tàu chở hàng liên vận đến ga cửa khẩu sẽ phải dừng chờ để chuyển tải hàng hóa. Phát sinh thêm thời gian và chi phí.
Tuyến từ Yên Viên đi ga Đồng Đăng (Lạng Sơn) tuy đã có khổ đường 1.435, nhưng vì hạ tầng yếu nên mỗi đoàn tàu chỉ chở được tối đa khoảng 20 toa xe. Vì thế, khi sang đến Trung Quốc sẽ phải chờ khoảng 3 tiếng để ghép hai chuyến thành một mới phù hợp với đường sắt nước bạn, tối thiểu 40 toa xe một chuyến.
Tuyến đường sắt từ Hà Nội đi Đồng Đăng, Lạng Sơn qua khu vực ga Kép của Bắc Giang là tuyến duy nhất có khổ đường 1.435 khá đồng nhất với đường sắt Trung Quốc. Tuy nhiên, hạ tầng và sức kéo còn nhiều hạn chế khiến việc vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường sắt vẫn còn 1 số khó khăn.
Sau gần 6 năm đi vào hoạt động, tuyến liên vận Hà Nội - Đồng Đăng - Nam Ninh (Trung Quốc) mới chỉ có 3 chuyến/tuần do hạ tầng xuống cấp. Thời gian chạy tàu vẫn còn 14 tiếng dù đã nỗ lực cắt giảm thủ tục tờ khai tại các đầu ga. Do đó, việc đầu tư nâng cấp hạ tầng là mong mỏi của các doanh nghiệp vận tải và chủ hàng.
Ông Trương Tồn Vỹ - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần xuất nhập khẩu VTO Việt Nam cho hay: "Ví dụ quả sầu riêng giá trị cao yêu cầu thời gian tốc độ nhanh nhưng hiện tại chưa đáp ứng được. Chúng tôi hi vọng cơ sở hạ tầng được cải thiện để tăng tốc độ, giảm giá thành vận chuyển thì chắc chắn sẽ thu hút được nhiều mặt hàng chạy tàu chuyên qua đường sắt".
Trước nhu cầu ngày càng lớn của vận tải liên vận, Việt Nam đang thúc đẩy nghiên cứu 3 tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc gồm Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai, Hà Nội - Lạng Sơn và Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Quảng Ninh). Trong đó, tuyến Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai hiện đang được lập báo cáo tiền khả thi với phương án chiều dài 380km, đường đôi khổ 1.435.
Ông Nguyễn Hoàng Thanh - Phó Tổng Giám đốc Công ty Ratraco cho biết: "Các doanh nghiệp cũng đang tiến hành cải tạo đầu tư, làm các cái thủ tục cần thiết khác để nó đúng theo vai trò của ga liên vận. Và cái ga này nó chỉ phát huy khi mà có một cái hệ thống liên vận hoàn chỉnh, nó kết nối được thì cái ga liên vận này sẽ phát huy được cái vai trò của nó".
Theo tính toán, hiện nhu cầu vận chuyển hàng hóa Việt - Trung ước tính khoảng 8-9 triệu tấn/năm, nhưng chúng ta mới chỉ đáp ứng được 1/3 khối lượng này. Vì vậy, phát triển đường sắt liên vận sẽ giúp thúc đẩy đáng kể sự tăng trưởng của thương mại song phương.
Mới đây, Chính phủ đã hỗ trợ 4 tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách Trung ương năm nay cho Bộ Giao thông Vận tải để lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi tuyến đường sắt Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai. Với mục tiêu sẽ trình Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư vào năm sau và phấn đấu khởi công vào năm 2027.
Dự án khi được phê duyệt và triển khai sẽ có thể đáp ứng nhu cầu vận tải bằng đường sắt và đảm bảo khai thác hiệu quả tối đa năng lực của tuyến; giúp kết nối đường sắt với các cảng biển, các khu công nghiệp, thúc đẩy kim ngạch thương mại giữa Việt Nam với liên minh kinh tế Á - Âu.
Hiền Trang